सेबोन अध्यक्षमा डा. गोपाल भट्ट : पुँजी बजार सुधारको नेतृत्वमा अनुभवी अर्थविद्

काठमाडौं । नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) को अध्यक्षमा डा. गोपाल प्रसाद भट्ट नियुक्त भएका छन्। मन्त्रिपरिषद्को हालैको निर्णयअनुसार राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य डा. सञ्जय आचार्यको संयोजकत्वमा गठित सिफारिस समितिले सिफारिस गरेका तीन उम्मेदवारमध्येबाट भट्टलाई बोर्डको नेतृत्वको जिम्मेवारी दिइएको हो। सरकारका प्रवक्ता तथा सूचना तथा सञ्चारमन्त्री डा. विक्रम तिमिल्सिनाले समितिको सिफारिसका आधारमा भट्टलाई नियुक्त गरिएको जानकारी दिएका छन्।

नवनियुक्त अध्यक्ष भट्ट नेपालको वित्तीय तथा मौद्रिक क्षेत्रका अनुभवी विज्ञका रूपमा परिचित छन्। करिब तीन दशक नेपाल राष्ट्र बैंकमा सेवा गरेका उनले कार्यकारी निर्देशक (विशिष्ट श्रेणी) पदबाट अवकाश प्राप्त गरेका हुन्। राष्ट्र बैंकको अनुसन्धान विभाग, बैंक सुपरिवेक्षण विभाग, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन विभाग, वित्त व्यवस्थापन विभाग, मानव संसाधन व्यवस्थापन विभाग तथा वित्त कम्पनी सुपरिवेक्षण विभागलगायत महत्वपूर्ण निकायमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेका भट्टसँग वित्तीय क्षेत्र सुधार, नीति निर्माण तथा संस्थागत व्यवस्थापनको गहिरो अनुभव छ।

पुँजी बजारदेखि मौद्रिक नीतिसम्मको अनुभव

२२ मे १९६८ मा कैलालीको धनगढीमा जन्मिएका डा. भट्टले व्यवस्थापन (वित्त) विषयमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि (पीएचडी) गरेका छन्। उनको अनुसन्धानको विषय “स्टक मार्केट इफिसेन्सी इन नेपाल” थियो, जसले नेपाली पुँजी बजारको कार्यक्षमता र संरचनाबारे महत्वपूर्ण अध्ययन प्रस्तुत गरेको मानिन्छ।

एमबीए र बीबीए अध्ययनसमेत त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट पूरा गरेका भट्टले आफ्नो व्यावसायिक जीवनभर मौद्रिक नीति, वित्तीय स्थायित्व, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन, बैंकिङ नियमन तथा पुँजी बजार विकासका क्षेत्रमा काम गरेका छन्। राष्ट्र बैंकको अनुसन्धान विभागको नेतृत्व गर्दै उनले मुद्रास्फीति मापनका लागि उपभोक्ता मूल्य सूचकांक (CPI) परियोजना सञ्चालन, आर्थिक पूर्वानुमान तथा मौद्रिक नीति निर्माण प्रक्रियामा महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए।

सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापनमा पनि उनको विशेष भूमिका रहेको छ। ऋण रणनीति निर्माण, खुला बजार कारोबार (OMO) उपकरणको प्रयोग तथा तरलता व्यवस्थापन प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउने कार्यमा उनले नेतृत्वदायी योगदान दिएका थिए।

बोर्डरूमदेखि कक्षाकोठासम्म

डा. भट्ट केवल केन्द्रीय बैंकका प्रशासक मात्र होइनन्, शैक्षिक क्षेत्रका सक्रिय अध्यापक पनि हुन्। उनले २५ वर्षभन्दा बढी समय शंकरदेव क्याम्पस, नेपाल कमर्स क्याम्पस, एपेक्स कलेज, प्रेसिडेन्सियल बिजनेस स्कुल, द ब्रिटिस कलेज, एस इन्स्टिच्युट अफ म्यानेजमेन्ट तथा किङ्स कलेजलगायत संस्थामा अध्यापन गरेका छन्।

उनले वित्तीय डेरिभेटिभ्स, लगानी विश्लेषण, मौद्रिक नीति, कर्पोरेट फाइनान्स, अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय व्यवस्थापन तथा जोखिम व्यवस्थापनजस्ता विषय अध्यापन गरेका छन्। वित्तीय क्षेत्रका धेरै पेशाकर्मी र अनुसन्धानकर्ताहरू उनका विद्यार्थी रहिसकेका छन्।

अनुसन्धान र नीतिगत योगदान

डा. भट्टले वित्तीय तथा आर्थिक विषयमा विभिन्न अनुसन्धानात्मक लेख प्रकाशित गरेका छन्। “स्टक रिटर्न्स एन्ड जीडीपी इन नेपाल” तथा “अप्टिमम ग्रोथ–म्याक्सिमाइजिङ पब्लिक डेब्ट थ्रेसहोल्ड फर नेपाल” उनका चर्चित अनुसन्धानमध्ये पर्छन्।

उनले एसियाली विकास बैंक (ADB) को सहयोगमा सञ्चालित पुँजी बजार तथा पूर्वाधार विकास परियोजनामा सदस्यको रूपमा काम गरेका थिए। साथै वित्तीय क्षेत्र सुधार कार्यक्रम, सार्वजनिक ऋण व्यवस्थापन रणनीति निर्माण, राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका परामर्शदातालगायत विभिन्न राष्ट्रिय परियोजनामा उनको संलग्नता रहेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र संस्थागत नेतृत्व

डा. भट्टले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF), विश्व बैंक, फेडरल रिजर्भ बैंक अफ न्यूयोर्क, जोइन्ट भियना इन्स्टिच्युट, SEACEN सेन्टरलगायत प्रतिष्ठित संस्थाबाट उच्चस्तरीय तालिम तथा प्रशिक्षण प्राप्त गरेका छन्। अमेरिका, स्विट्जरल्याण्ड, अस्ट्रिया, सिंगापुर, दक्षिण कोरिया, मलेसिया, थाइल्याण्ड, भियतनाम, टर्की, फिलिपिन्स, हङकङ तथा भारतलगायत मुलुकहरूमा वित्तीय नीति, बैंकिङ नियमन र आर्थिक व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्यक्रममा सहभागी भएका छन्।

उनी सानिमा क्यापिटल लिमिटेडका स्वतन्त्र सञ्चालक (२०२०–२०२२) तथा नेपाल एसबिआई बैंकका स्वतन्त्र सञ्चालक (२०२२–२०२६) समेत रहिसकेका छन्। यस अनुभवले नियामक, बैंकिङ तथा पुँजी बजारबीचको सम्बन्धबारे उनको बुझाइलाई थप परिपक्व बनाएको छ।

चुनौतीपूर्ण अवस्थामा सेबोनको नेतृत्व

डा. भट्टले सेबोनको नेतृत्व त्यस्तो समयमा सम्हाल्दै छन्, जब नेपालको पुँजी बजार सुधार र विश्वास पुनःस्थापनाको बहस तीव्र छ। पछिल्ला वर्षहरूमा बोर्डको नेतृत्व पटक–पटक विवादमा तानिएको थियो। यसबीच बजारको आकार विस्तार भए पनि नयाँ वित्तीय उपकरण, संस्थागत लगानीको विस्तार, नियामकीय क्षमता अभिवृद्धि तथा लगानीकर्ता संरक्षणका क्षेत्रमा अपेक्षित प्रगति हुन नसकेको आलोचना हुँदै आएको छ।

करिब ५० खर्ब रुपैयाँ बराबरको बजार पुँजीकरण रहेको नेपाली पुँजी बजारमा नियामकीय दक्षता सुदृढीकरण, प्राथमिक तथा दोस्रो बजारको पारदर्शिता वृद्धि, सार्वजनिक निष्कासन प्रक्रियाको गुणस्तर सुधार, सुशासन प्रवर्द्धन तथा अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार बजार आधुनिकीकरण उनका प्रमुख कार्यसूची बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अपेक्षाको केन्द्रमा नयाँ अध्यक्ष

लगानीकर्ता, ब्रोकर, सूचीकृत कम्पनी तथा वित्तीय क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले डा. भट्टको नियुक्तिलाई अवसरका रूपमा हेरेका छन्। केन्द्रीय बैंक, अनुसन्धान, नीति निर्माण तथा पुँजी बजारसम्बन्धी लामो अनुभवका कारण उनले सेबोनलाई थप सक्षम, पारदर्शी र विश्वासिलो नियामक संस्थाका रूपमा विकास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अब करिब साढे दुई वर्षको कार्यकालमा डा. गोपाल भट्टले नेपालको पुँजी बजारलाई नयाँ चरणमा प्रवेश गराउन सक्नेछन् वा सक्नेछैनन् भन्ने प्रश्नसँगै उनको नेतृत्वमाथि सम्पूर्ण वित्तीय क्षेत्रको ध्यान केन्द्रित भएको छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

सेयर किन्नुअघि कसरी गर्ने रिसर्च ? यी हुन् महत्वपूर्ण ५ चरणहरु

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?