दोस्रो बजारमा नाफा बुकिङ तीव्र, सरकारले एक महिनामै उठायो १ अर्ब २९ करोड पूँजीगत लाभकर

काठमाडौं। नेपाली पूँजी बजारमा हाल देखिएको सक्रिय कारोबारसँगै पूँजीगत लाभकरबाट सरकारको आम्दानी उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। शेयर खरिद–बिक्रीमा बढेको गतिविधिले राजस्व सङ्कलनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

केन्द्रीय निक्षेप प्रणाली (सिडिएससी) को पछिल्लो विवरणअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को माघ महिनामा मात्र १ अर्ब २९ करोड १९ लाख २० हजार ६७ रुपैयाँभन्दा बढी पूँजीगत लाभकर उठेको छ। यो रकम अघिल्लो महिना पुसको तुलनामा दोब्बरभन्दा धेरै हो। यसले माघमा दोस्रो बजारमा नाफा सुरक्षित गर्ने प्रवृत्ति तीव्र बनेको संकेत गर्दछ।

सिडिएससीका अनुसार पुस महिनामा ५८ करोड ४३ लाख रुपैयाँभन्दा केही बढी मात्र लाभकर सङ्कलन भएको थियो। त्यसको तुलनामा माघमा कर सङ्कलन करिब ७० करोड रुपैयाँले बढेको देखिन्छ। कारोबार रकम र नाफा बुकिङ दुवै बढ्दा कर सङ्कलनमा उछाल आएको विश्लेषण गरिएको छ।

माघ महिनाको कर संरचना हेर्दा अल्पकालीन लगानीकर्ताको हिस्सा प्रमुख देखिएको छ। एक वर्ष नपुग्दै शेयर बिक्री गर्ने व्यक्तिगत लगानीकर्ताबाट मात्रै ८९ करोड ८० लाख रुपैयाँभन्दा बढी लाभकर उठेको छ, जुन कुल सङ्कलनको करिब ७० प्रतिशत हो। पुसमा यही समूहबाट करिब ४० करोड रुपैयाँ मात्र कर उठेको थियो। एक महिनामै अल्पकालीन लगानीकर्ताबाट आउने कर दोब्बरभन्दा बढी बढ्नुले छोटो अवधिको कारोबार शैली बजारमा हाबी रहेको देखाउँछ।

दीर्घकालीन व्यक्तिगत लगानीकर्ताबाट भने माघमा २५ करोड ६२ लाख रुपैयाँभन्दा बढी लाभकर सङ्कलन भएको छ। पुसमा यस्तो कर योगदान करिब १४ करोड ७६ लाख रुपैयाँ थियो। यस आधारमा दीर्घकालीन लगानीकर्ताको सहभागिता पनि बढ्दो क्रममा देखिए पनि अल्पकालीन कारोबारको तुलनामा हिस्सा कम छ।

संस्थागत लगानीकर्ताबाट माघ महिनामा १३ करोड ७५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी लाभकर उठेको छ। पुस महिनामा संस्थागत क्षेत्रबाट करिब ३ करोड ३३ लाख रुपैयाँ मात्र कर उठेको थियो। वृद्धि देखिए पनि समग्र बजारको आकारको तुलनामा संस्थागत लगानीकर्ताको योगदान अझै सीमित मानिन्छ।

दोस्रो बजारमा व्यक्तिगत लगानीकर्ताको प्रभाव उच्च रहेको देखिन्छ। कर योगदान र कारोबार दुवैमा उनीहरूको हिस्सा करिब ९० प्रतिशत हाराहारीमा रहेको तथ्याङ्कले देखाउँछ। बजार विश्लेषकहरूले स्थिर र परिपक्व बजारका लागि संस्थागत लगानीकर्ताको उपस्थिति बलियो हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन्। तर हाल व्यक्तिगत लगानीकर्ताको मनोवृत्ति र छोटो अवधिको रणनीतिले बजारको उतारचढाव बढाउने गरेको उल्लेख गरिन्छ।

नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) सूचकमा देखिने तीव्र घटबढलाई पनि अल्पकालीन कारोबारको प्रभावका रूपमा हेरिएको छ। बलियो संस्थागत माग भएको बजारमा मूल्य स्थिरता अपेक्षाकृत बढी हुने मान्यता छ।

हालको कर संरचनाअनुसार अल्पकालीन व्यक्तिगत लगानीकर्ताले नाफामा ७.५ प्रतिशत र दीर्घकालीन लगानीकर्ताले ५ प्रतिशत पूँजीगत लाभकर तिर्नुपर्छ। संस्थागत लगानीकर्ताका लागि कर दर १० प्रतिशत छ। संस्थागत क्षेत्रले वार्षिक रूपमा नाफा–घाटा समायोजन गर्ने सुविधा पाउने भए पनि व्यक्तिगत लगानीकर्तालाई यस्तो व्यवस्था उपलब्ध छैन। यही कारण कर प्रणाली परिमार्जनको माग पनि उठ्दै आएको छ।

माघ महिनामा उठेको सवा अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लाभकरले शेयर बजार सरकारका लागि महत्वपूर्ण राजस्व स्रोत बन्दै गएको देखाउँछ। तथापि, कर संरचना सुधार, बजार पूर्वाधार विकास र लगानीकर्ता संरक्षणका उपाय सुदृढ नबनाइए दीर्घकालीन स्थिरतामा चुनौती रहने सरोकारवालाको धारणा छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

सेयर किन्नुअघि कसरी गर्ने रिसर्च ? यी हुन् महत्वपूर्ण ५ चरणहरु

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?