बढ्दो खराब कर्जाले दबाबमा लघुवित्त, केही संस्थाको नाफा अर्ब नाघ्दा लाभांश क्षमता मिश्रित

काठमाडौं । नेपालका लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूले गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमाससम्मको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका छन्। सार्वजनिक तथ्यांकले लघुवित्त क्षेत्रमा नाफा, लाभांश क्षमता र खराब कर्जा (एनपीएल) बीच ठूलो अन्तर देखाएको छ। केही ठूला संस्थाले अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा कमाएका छन् भने केही संस्थाको लाभांश क्षमता कमजोर वा नकारात्मक देखिएको छ।

विशेषगरी, बढ्दो खराब कर्जा लघुवित्त क्षेत्रको प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। ऋणीबाट कर्जा असुलीमा समस्या बढ्दै जाँदा संस्थाहरूको नाफा, सम्पत्तिको गुणस्तर र आगामी दिनको लाभांश वितरण क्षमतामाथि दबाब परेको वित्तीय विवरणले देखाउँछ।

नाफामा छिमेक र जीवन विकास अगाडि

खुद नाफाका आधारमा छिमेक लघुवित्त क्षेत्रकै अगाडि देखिएको छ। संस्थाले गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमाससम्म १२ अर्ब ९८ करोड ९६ लाख ५० हजार रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। यसको प्रतिशेयर आम्दानी (ईपीएस) ३४.८१ रुपैयाँ र एनपीएल २.३० प्रतिशत रहेको छ।

त्यस्तै, जीवन विकास लघुवित्तले १० अर्ब ८२ करोड २२ लाख ४० हजार रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। संस्थाको ईपीएस ६१.८ रुपैयाँ र एनपीएल ५.३३ प्रतिशत छ।

तेस्रो स्थानमा रहेको डेप्रोक्स लघुवित्तले ९ अर्ब ८९ करोड ४४ लाख ३० हजार रुपैयाँ खुद नाफा गरेको छ। यसको ईपीएस ४८.१५ रुपैयाँ र एनपीएल ६.४९ प्रतिशत छ।

यसैगरी, नेसनल लघुवित्तले ८ अर्ब ९१ करोड ३० लाख रुपैयाँ, साना किसान विकास लघुवित्तले ६ अर्ब ५३ करोड १४ लाख रुपैयाँ र फर्वार्ड माइक्रोफाइनान्सले ६ अर्ब २३ करोड ५८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेका छन्।

अर्कोतर्फ, विन नेपाल लघुवित्तको खुद नाफा केवल ८ करोड ३४ लाख २० हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसले एउटै क्षेत्रमा सञ्चालनमा रहेका संस्थाहरूबीचको वित्तीय प्रदर्शनमा रहेको ठूलो अन्तरलाई देखाउँछ।

लाभांश क्षमतामा पनि ठूलो अन्तर

शेयरधनीलाई प्रतिफल दिन सक्ने क्षमताका आधारमा जीवन विकास लघुवित्त सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। संस्थाको लाभांश क्षमता ८०.०४ प्रतिशत रहेको छ। त्यसपछि नेस्डो समृद्धि लघुवित्तको ६९.१७ प्रतिशत, ग्लोबल आईएमई लघुवित्तको ६१.८७ प्रतिशत, नेसनल लघुवित्तको ६० प्रतिशत र छिमेक लघुवित्तको ५९.७२ प्रतिशत लाभांश क्षमता देखिएको छ।

सपोर्ट लघुवित्तको लाभांश क्षमता ५०.७८ प्रतिशत, स्वाभिमान लघुवित्तको ५०.६२ प्रतिशत र महुली लघुवित्तको ४२.५८ प्रतिशत रहेको छ।

तर, सबै संस्थाको अवस्था समान छैन। केही लघुवित्तमा लाभांश वितरण गर्न सक्ने क्षमता कमजोर देखिएको छ। विशेषगरी फर्वार्ड, नेरुडे मिर्मिरे, सामुदायिक, गणपति, मानुषी, धौलागिरी र विन नेपाल लघुवित्तको लाभांश क्षमता नकारात्मक रहेको विवरणमा उल्लेख छ।

यसले नाफा कमाए पनि नियामकीय प्रावधान, सञ्चित नाफा तथा अन्य वित्तीय अवस्थाका कारण सबै संस्थाले समान रूपमा शेयरधनीलाई प्रतिफल दिन सक्ने अवस्था नरहेको संकेत गर्छ।

खराब कर्जा लघुवित्तको मुख्य चुनौती

लाभांश क्षमताभन्दा पनि अहिले लघुवित्त क्षेत्रमा सबैभन्दा चिन्ताको विषय बढ्दो गैरनिष्क्रिय कर्जा (NPL) बनेको छ। उच्च एनपीएलले संस्थाको कर्जा असुलीमा समस्या रहेको मात्र देखाउँदैन, यसले सम्भावित कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापन बढाएर आगामी नाफामाथि समेत दबाब पार्न सक्छ।

उपलब्ध तथ्यांकअनुसार नेस्डो समृद्धि लघुवित्तको एनपीएल सबैभन्दा उच्च २०.६६ प्रतिशत रहेको छ। त्यसपछि धौलागिरी लघुवित्तको २०.५२ प्रतिशत र नेरुडे मिर्मिरे लघुवित्तको १९.८६ प्रतिशत एनपीएल रहेको छ।

त्यस्तै, युनिक नेपाल लघुवित्तको एनपीएल १९.४३ प्रतिशत, मेरो माइक्रोफाइनान्सको १७.३२ प्रतिशत, विजया लघुवित्तको १७.३७ प्रतिशत, फर्वार्ड माइक्रोफाइनान्सको १६.१७ प्रतिशत र विन नेपालको १६.१२ प्रतिशत रहेको छ।

यसको विपरीत, समर्थ लघुवित्तले एनपीएल २.१६ प्रतिशतमा सीमित गरेको छ, जुन उपलब्ध तथ्यांकमा सबैभन्दा न्यून हो। छिमेक लघुवित्तको एनपीएल २.३० प्रतिशत, फर्स्ट माइक्रोफाइनान्सको २.८८ प्रतिशत र साना किसान विकास लघुवित्तको २.९६ प्रतिशत रहेको छ। यसले एउटै क्षेत्रमा काम गरिरहेका संस्थाहरूको कर्जा व्यवस्थापन र असुली क्षमतामा उल्लेख्य अन्तर रहेको देखाउँछ।

ईपीएसमा सीवाईसी नेपाल अगाडि

प्रतिशेयर आम्दानीका आधारमा भने सीवाईसी नेपाल लघुवित्त सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। संस्थाको ईपीएस ११०.६६ रुपैयाँ रहेको छ।

त्यसपछि जीवन विकास लघुवित्तको ईपीएस ६१.८ रुपैयाँ, ग्लोबल आईएमई लघुवित्तको ५९.१६ रुपैयाँ, नेसनल लघुवित्तको ५८.५९ रुपैयाँ र अवियन लघुवित्तको ५७.०४ रुपैयाँ रहेको छ।

समर्थ लघुवित्तको ईपीएस ५६.८२ रुपैयाँ, उपकार लघुवित्तको ५२.९३ रुपैयाँ र फर्वार्ड माइक्रोफाइनान्सको ५२.१४ रुपैयाँ रहेको छ। यसले नाफाको आकार र ईपीएसमा एउटै संस्था सधैं अगाडि नहुने देखाउँछ।

नाफा मात्रै पर्याप्त नहुने संकेत

समग्र तथ्यांकलाई हेर्दा लघुवित्त क्षेत्र अहिले नाफा र सम्पत्तिको गुणस्तरबीचको सन्तुलन खोज्ने चरणमा देखिन्छ। छिमेक, जीवन विकास, डेप्रोक्स र नेसनलजस्ता संस्थाले उल्लेख्य नाफा कमाए पनि धेरै संस्थाको एनपीएल उच्च छ।

विशेषगरी उच्च एनपीएल भएका संस्थामा कर्जा असुली सुधार गर्न नसकिए आगामी अवधिमा नाफामा थप दबाब पर्न सक्छ। खराब कर्जा बढ्दै जाँदा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थापनको आवश्यकता बढ्ने भएकाले वितरणयोग्य नाफा र लाभांश क्षमतामा समेत असर पर्न सक्छ।

लघुवित्त संस्थाहरूको मुख्य आधार ग्रामीण तथा निम्न आय भएका ऋणी भएकाले आर्थिक गतिविधिमा आउने सुस्तता, ऋणीको बढ्दो दायित्व र बहुकर्जा प्रवृत्तिले कर्जा असुलीमा चुनौती थप्न सक्ने देखिन्छ।

अबको चुनौती कर्जा असुली र जोखिम व्यवस्थापन

गत आर्थिक वर्षको वित्तीय विवरणले लघुवित्त क्षेत्र पूर्ण रूपमा कमजोर भएको संकेत गर्दैन। बरु, संस्थाहरूबीचको प्रदर्शनमा रहेको ठूलो अन्तरलाई उजागर गरेको छ। केही संस्थाले उच्च नाफा र न्यून एनपीएल कायम गर्न सफल भएका छन् भने अर्कोतर्फ केही संस्थाले उच्च खराब कर्जा र कमजोर लाभांश क्षमताको सामना गरिरहेका छन्।

त्यसैले नयाँ आर्थिक वर्षमा लघुवित्त संस्थाहरूका लागि मुख्य प्राथमिकता नाफा बढाउनु मात्र नभई कर्जा असुली सुधार, खराब कर्जा नियन्त्रण, ऋणीको ऋणभार व्यवस्थापन र सम्पत्तिको गुणस्तर कायम गर्नु बन्ने देखिन्छ।

शेयरधनीले जसको खराव कर्जा अधिक छ उनिहरुले लाभांश दिन सक्दैनन् भन्ने बुझिकेका हुन्छन् तथा जसको खराव कर्जा कम छ भने उनिहरुले लाभांश दिन सक्छन्। यसले गर्दा राष्ट्र बैंकले अझै पनि लघुवित्तको लाभांशमा अंकुश लगाइरहेको हुँदा भविष्यमा लाभांश घोषणा कसरी हुन्छ त्यो भने हेर्न बाँकी छ। यदि राष्ट्र बैंकले कडाइ नगर्ने हो भने आजका दिनमा लघुवित्त वित्तीय संस्था लाभांश क्षमतामा बलिया देखिएका छन्। 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?