गभर्नरको अनुहार र बोली विश्लेषण गर्ने एआईले वित्तीय बजारमा बढायो नयाँ चासो

काठमाडौं। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको प्रयोग विश्व वित्तीय क्षेत्रमा तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा केन्द्रीय बैंकका गभर्नरहरूको प्रेस सम्मेलनका क्रममा देखिने अनुहारका हाउभाउ, आवाजको उतारचढाव र भाषाको प्रयोगलाई विश्लेषण गर्ने एआई प्रणालीले वित्तीय बजारका सहभागीहरूको ध्यान तानेको छ।

जापानमा विकास गरिएको यस्तो प्रविधिले गभर्नरहरूको सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा देखिने सूक्ष्म संकेतहरूको विश्लेषण गरी मौद्रिक नीतिको सम्भावित दिशा र बजारको मनोविज्ञानबारे अनुमान गर्ने प्रयास गर्छ। यस प्रविधिको विकास टोकियो विश्वविद्यालयका प्राध्यापक किओताका सातो (Kiyotaka Sato) तथा एआई कम्पनी ZMP सँग आबद्ध वित्तीय विश्लेषकहरूको टोलीले गरेको बताइएको छ।

यो प्रणाली मुख्यतः एआई-आधारित सेन्टिमेन्ट एनालिसिस, बायोमेट्रिक फेसियल रिकग्निसन र प्राकृतिक भाषा प्रशोधन (NLP) मा आधारित छ। यसले प्रेस सम्मेलनका भिडियो तथा अडियोलाई मिलिसेकेन्डको गतिमा विश्लेषण गरी अनुहारका सूक्ष्म मांसपेशीको गतिविधि, आवाजको स्वर तथा प्रयोग भएका शब्दहरूको अध्ययन गर्छ।

प्रविधिको पहिलो पक्ष 'फेसियल एक्सन कोडिङ सिस्टम (FACS)' हो, जसले अनुहारमा देखिने सूक्ष्म अभिव्यक्तिहरू (Micro-expressions) को विश्लेषण गर्छ। गभर्नरले अर्थतन्त्रबारे सकारात्मक अभिव्यक्ति दिए पनि अनुहारमा देखिने तनाव वा असहजताको संकेतलाई एआईले छुट्याउन सक्ने दाबी गरिएको छ।

दोस्रो पक्ष 'भ्वाइस स्ट्रेस एनालिसिस' हो। यसअन्तर्गत आवाजको पिच, कम्पन, बोलाइको गति तथा उत्तर दिन लागेको समयको विश्लेषण गरिन्छ। कुनै संवेदनशील प्रश्नमा सामान्यभन्दा ढिलो प्रतिक्रिया वा स्वरमा आएको परिवर्तनलाई प्रणालीले अनिश्चितताको संकेतका रूपमा मूल्यांकन गर्न सक्छ।

तेस्रो पक्ष प्राकृतिक भाषा प्रशोधन (NLP) हो। यसले भाषणमा प्रयोग भएका शब्दहरूको प्रकृति विश्लेषण गरी कडा मौद्रिक नीति जनाउने 'Hawkish' तथा खुकुलो नीति जनाउने 'Dovish' शब्दहरूको अनुपात अध्ययन गर्छ। यसबाट भविष्यको नीतिगत संकेत अनुमान गर्ने प्रयास गरिन्छ।

विश्वका केही ठूला वित्तीय डेटा तथा विश्लेषण कम्पनीहरूले यस्ता एआई प्रणालीलाई आफ्ना एल्गोरिदमिक ट्रेडिङ प्रणालीसँग जोडेर प्रयोग गरिरहेका छन्। यसले बजारमा आउने सूचनाको द्रुत विश्लेषण गरी लगानीसम्बन्धी निर्णय प्रक्रियालाई थप स्वचालित बनाउने उद्देश्य राखेको छ।

यसैबीच, केही वर्षअघि गरिएको एक परीक्षणमा बैंक अफ जापानका तत्कालीन गभर्नर हारुहिको कुरोडाको प्रेस सम्मेलनलाई एआई प्रणालीमार्फत विश्लेषण गरिएको थियो। पुराना भिडियोहरूको अध्ययनबाट उनको सामान्य अभिव्यक्तिको ढाँचा तयार पारिएको उक्त परीक्षणमा आर्थिक अवस्था सकारात्मक रहेको भनाइसँगै अनुहारमा तनाव र चिन्ताका संकेत देखिएको निष्कर्ष निकालिएको थियो। त्यसपछि केही सातामै जापानको अर्थतन्त्रमा चुनौती देखिएपछि केन्द्रीय बैंकले नीतिगत परिवर्तन गरेको घटनालाई यस प्रविधिको उदाहरणका रूपमा उल्लेख गरिन्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता एआई प्रणालीले मौद्रिक नीतिसम्बन्धी सार्वजनिक अभिव्यक्तिबाट थप सूक्ष्म संकेत पहिचान गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छन्। यद्यपि यस्ता विश्लेषणलाई नीतिगत निर्णय वा बजारको भविष्यवाणी गर्ने एकमात्र आधारका रूपमा लिनुभन्दा अन्य आर्थिक तथ्यांक र सूचकसँगै मूल्यांकन गर्नु उपयुक्त हुने उनीहरूको धारणा छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

८ जिल्लामा विद्युत प्रणाली सुधारको काम सुरु

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन