अमेरिकी फेडरल रिजर्भले तीन वर्षपछि ब्याजदर बढायो, विश्व बजारमा कस्तो पर्छ असर?

काठमाडौं। अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले तीन वर्षपछि पहिलोपटक ब्याजदर बढाउँदै संघीय कोषको ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले वृद्धि गरी ३.७५ देखि ४ प्रतिशतको दायरामा पुर्‍याएको छ। सेप्टेम्बर १६ मा सम्पन्न फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) बैठकले यस्तो निर्णय गरेको हो। निर्णय सर्वसम्मत भएको फेडरल रिजर्भले जनाएको छ। 

फेडको यो कदम अमेरिकामा मुद्रास्फीति अझै उच्च रहेको र आर्थिक गतिविधि तथा रोजगारी वृद्धि बलियो रहेको अवस्थामा आएको हो। फेडले ब्याजदर वृद्धि मुद्रास्फीतिलाई आफ्नो २ प्रतिशतको लक्ष्यतर्फ समयमै फर्काउन सहयोग पुग्ने जनाएको छ।

विशेषगरी मध्यपूर्वको लामो समयदेखिको संकटका कारण ऊर्जा मूल्यमा देखिएको दबाबलगायतका कारण मुद्रास्फीतिमाथि थप दबाब सिर्जना भइरहेका बेला फेडले मौद्रिक नीति थप कडा बनाएको हो। ब्याजदर बढाउँदा कर्जा महँगो हुने र बचत तुलनात्मक रूपमा आकर्षक बन्ने भएकाले उपभोग तथा लगानीमा दबाब पर्छ, जसले मूल्यवृद्धिको गति नियन्त्रण गर्न सहयोग गर्छ।

फेड रेट भनेको के हो?

‘फेड रेट’ भनेको अमेरिकी बैंकहरूले एकअर्काबाट छोटो अवधिका लागि रकम सापटी लिँदा लाग्ने ओभरनाइट ब्याजदरको लक्ष्य दायरा हो। यसको प्रभाव बैंकिङ प्रणालीभन्दा बाहिर पनि फैलिन्छ र कर्जा लागत, लगानी, रोजगारी तथा मुद्रास्फीतिसम्म पुग्छ।सेप्टेम्बरको निर्णयअघि फेडरल फन्ड्स रेट ३.५ देखि ३.७५ प्रतिशतको दायरामा थियो। अहिले यो ३.७५ देखि ४ प्रतिशत पुगेको छ। 

ब्याजदर वृद्धि सामान्यतः ‘कडा’ वा ‘हकिस’ मौद्रिक नीतिका रूपमा बुझिन्छ भने ब्याजदर कटौतीले छोटो अवधिको रकम सस्तो बनाउँछ।

थप ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना

फेडको निर्णयपछि बजारको ध्यान अब आगामी नीतिगत कदममा केन्द्रित भएको छ। विभिन्न विश्लेषकहरूले पछिल्लो वृद्धि थप वृद्धिको सुरुवात हुन सक्ने अनुमान गरेका छन्। UOB का अर्थशास्त्रीहरूले डिसेम्बरमा तथा सन् २०२७ को पहिलो त्रैमासिकमा थप दुईपटक ब्याजदर वृद्धि हुन सक्ने आकलन गरेका छन्।

तर आगामी निर्णय मुद्रास्फीतिको स्थायित्व, रोजगारी तथा आर्थिक गतिविधिको तथ्यांक र विश्व अर्थतन्त्रमा देखिने जोखिममा निर्भर रहनेछ।

विश्व बजारमा किन पर्छ प्रभाव?

अमेरिकी डलर विश्व व्यापार, वित्तीय कारोबार र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा प्रमुख मुद्रा भएकाले फेडको ब्याजदरले अमेरिकी अर्थतन्त्रभन्दा बाहिर पनि प्रभाव पार्छ। अमेरिकी ट्रेजरीको प्रतिफल विश्वभरका ऋण लागत तथा लगानी प्रतिफलका लागि महत्वपूर्ण सन्दर्भ दरका रूपमा प्रयोग हुने भएकाले अमेरिकी ब्याजदर बढ्दा विश्व वित्तीय बजारमा समेत असर पर्न सक्छ।

ब्याजदर बढेपछि अमेरिकी डलर बलियो हुने सामान्य प्रवृत्ति देखिए पनि यसको प्रभाव अन्य वित्तीय अवस्था तथा फेडले आगामी दिनमा लिने नीतिमा निर्भर हुन्छ।

सिंगापुर डलरमा कस्तो असर?

फेडको ब्याजदर वृद्धिले अमेरिकी डलरलाई समर्थन गर्न सक्छ। त्यसले अमेरिकी डलर र सिंगापुर डलरबीचको विनिमय दरमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। तर सिंगापुरको मौद्रिक नीति अन्य धेरै देशभन्दा फरक छ।

सिंगापुरको मौद्रिक प्राधिकरण (MAS) ले ब्याजदरलाई प्रत्यक्ष लक्ष्य बनाउनुको सट्टा प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूको मुद्राको बास्केटको तुलनामा सिंगापुर डलर व्यवस्थापन गर्छ। त्यसैले अमेरिकी फेडले ब्याजदर बढायो भन्दैमा सिंगापुरले पनि समान अनुपातमा घरेलु ब्याजदर बढाउनुपर्ने हुँदैन।

सिंगापुरमा बैंकहरूबीचको रातभरको सिंगापुर डलर ऋण लागतलाई प्रतिबिम्बित गर्ने SORA (Singapore Overnight Rate Average) महत्वपूर्ण सन्दर्भ दर हो। विश्वव्यापी ब्याजदरले SORA मा प्रभाव पार्न सक्ने भए पनि स्थानीय तरलता, कोषको उपलब्धता र मुद्रा अपेक्षाले पनि यसको दिशा निर्धारण गर्छ।

ऋण लिनेहरूलाई कस्तो असर?

फेडको ब्याजदर वृद्धिको प्रत्यक्ष असर अमेरिकी ऋणीहरूमा पर्ने भए पनि विश्वव्यापी वित्तीय बजारसँग जोडिएका देशमा यसको अप्रत्यक्ष प्रभाव देखिन सक्छ।

ब्याजदर बढ्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कोषको लागत बढ्न सक्छ। त्यसले घरायसी कर्जा, व्यवसायिक ऋण तथा सरकारको ऋण व्यवस्थापन लागतमा समेत दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।

सिंगापुरमा भने फेडको निर्णयपछि घरेलु कर्जा दर ठ्याक्कै त्यही अनुपातमा बढ्ने निश्चित हुँदैन। तीन महिनाको कम्पाउन्डेड SORA ले अघिल्ला तीन महिनाको दरसमेत समेट्ने भएकाले परिवर्तनको प्रभाव क्रमशः देखिन सक्छ। स्थिर ब्याजदरमा लिइएका ऋणको हकमा सम्झौतामा तोकिएको दर कायम रहनेछ।

बन्ड बजारमा असर

अमेरिकी ब्याजदर बढ्दा बन्ड बजारमा पनि प्रभाव पर्न सक्छ। सिंगापुरका लगानीकर्ताले सिंगापुर सरकारी प्रतिभूति (SGS) र अमेरिकी ट्रेजरीबाट प्राप्त हुने प्रतिफललाई तुलना गर्ने भएकाले अमेरिकी ट्रेजरीको यिल्डमा भएको परिवर्तनले स्थानीय बन्ड बजारलाई प्रभावित गर्न सक्छ।

पहिले जारी भएका बन्डको बजार मूल्य ब्याजदर बढ्दा घट्न सक्छ भने नयाँ बन्ड खरिद गर्ने लगानीकर्ताले तुलनात्मक रूपमा बढी प्रतिफल प्राप्त गर्न सक्छन्।

यद्यपि, सिंगापुर सरकारी बन्डको यिल्ड अमेरिकी ट्रेजरीको तुलनामा कम रहने आधारमा उच्च राष्ट्रिय बचत, बलियो सरकारी वित्तीय अवस्था र सरकारी ऋणपत्रप्रतिको बलियो मागलाई विश्लेषकहरूले महत्वपूर्ण मानेका छन्।

उच्च ब्याजदरको वातावरणमा शेयर बजारमा आगामी दिनमा उतारचढाव बढ्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ। ब्याजदर बढ्दा जोखिमपूर्ण सम्पत्तिको तुलनामा सुरक्षित सम्पत्तिबाट प्राप्त हुने प्रतिफल आकर्षक बन्न सक्छ। त्यसले लगानीकर्ताको जोखिम लिन सक्ने क्षमतामा प्रभाव पार्न सक्छ।

त्यस्तै, उच्च ब्याजदरले विशेषगरी साना तथा मझौला व्यवसायको वित्तीय लागत बढाउन सक्छ। यसको असर कम्पनीको नाफा तथा शेयर मूल्यमा समेत पर्न सक्ने विश्लेषकहरूको धारणा छ।

अर्कोतर्फ, उच्च ब्याजदरको वातावरणमा बैंकिङ, उपभोक्ता तथा औद्योगिक क्षेत्रजस्ता तुलनात्मक रूपमा बलियो नगद प्रवाह वा आर्थिक वृद्धिसँग जोडिएका क्षेत्रमा फरक प्रभाव देखिन सक्ने विश्लेषण पनि गरिएको छ।

नेपालको वित्तीय बजारमा पनि अप्रत्यक्ष प्रभाव

अमेरिकी फेडको ब्याजदर विश्व वित्तीय बजारको महत्वपूर्ण सन्दर्भ भएकाले यसको प्रभाव नेपालमा पनि अप्रत्यक्ष रूपमा पर्न सक्छ। अमेरिकी डलरको मजबुती, अन्तर्राष्ट्रिय ब्याजदर, विदेशी लगानीको प्रवाह तथा विश्वव्यापी जोखिम धारणामा आएको परिवर्तनले नेपाली विदेशी विनिमय तथा पूँजी बजारलाई असर गर्न सक्छ।

विशेषगरी अमेरिकी डलर बलियो हुँदा डलरसँग जोडिएका आयात लागत र बाह्य वित्तीय दायित्वमा दबाब पर्न सक्छ। विश्वव्यापी लगानीकर्ताले सुरक्षित तथा उच्च प्रतिफल दिने सम्पत्तितर्फ पूँजी सार्दा उदीयमान बजारमा लगानी प्रवाह र शेयर बजारको मनोविज्ञान प्रभावित हुन सक्ने भएकाले फेडको आगामी कदम नेपालजस्ता खुला तथा बाह्य क्षेत्रसँग जोडिएका अर्थतन्त्रका लागि समेत महत्वपूर्ण रहनेछ।

फेडको सेप्टेम्बर निर्णयले अहिलेका लागि अमेरिकी मौद्रिक नीति पुनः कडा दिशातर्फ गएको संकेत गरेको छ। अब मुद्रास्फीतिको गति, रोजगारी र आर्थिक वृद्धिका आगामी तथ्यांकले थप ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना र त्यसको विश्व वित्तीय बजारमा पर्ने प्रभाव निर्धारण गर्नेछ। 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?