औसतभन्दा बढी वर्षासँगै वन डढेलोमा उल्लेख्य गिरावट

BFIS News
2026 Apr 18 18:22

औसतभन्दा बढी वर्षासँगै वन डढेलोमा उल्लेख्य गिरावट

काठमाडौँ, वैशाख ५ गते यस वर्ष चैत महिनामा मनसुनपूर्व औसतभन्दा बढी वर्षा भएपछि देशभर वन डढेलोका घटनामा उल्लेख्य कमी आएको छ। वन तथा भू–संरक्षण विभाग का अनुसार २०८२ चैतमा मात्र ७९ वटा डढेलोका घटना दर्ता भएका छन्, जुन अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा न्यूनतम हो।

तथ्याङ्कअनुसार २०७८ चैतमा ४६६, २०७९ मा २६७, २०८० मा २४९ र २०८१ मा ३३१ घटना दर्ता भएका थिए। समग्र वार्षिक विवरणमा पनि उतारचढाव देखिएको छ—२०७८ मा दुई हजार १६२ घटना रहेकामा २०७९ मा घटेर एक हजार २७० पुगेको थियो। २०८० मा पुनः वृद्धि भई दुई हजार ५५ पुगेको र २०८१ मा तीन हजार ४७ मा उक्लिएको थियो। चालु वर्ष २०८२ मा भने हालसम्म ४२४ वटा मात्र घटना दर्ता भएका छन्।

वन तथा वातावरण मन्त्रालय का सचिव गोविन्दप्रसाद शर्मा ले समयअगावै परेको वर्षाले सुक्खापन घटाउँदा डढेलो कम भएको बताए। वन डढेलो व्यवस्थापनका उपायबारे प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा छलफल भएको र ड्रोन खरिदलगायतका विषय उठेको उनले जानकारी दिए।

महिनागत विश्लेषणअनुसार वैशाख सबैभन्दा जोखिमयुक्त महिना मानिन्छ। अघिल्ला वर्षहरूमा वैशाखमै उच्च सङ्ख्यामा डढेलो हुने गरेको भए पनि २०८२ वैशाखमा यो सङ्ख्या घटेर १७३ मा सीमित भएको छ। तथ्याङ्कले कुल डढेलोमध्ये करिब ८९ प्रतिशत घटना फागुनदेखि वैशाखबीच हुने देखाउँछ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभाग का मौसमविद् डिविड ढकाल का अनुसार यस वर्ष प्रि–मनसुन अवधिमा औसत ३० प्रतिशतको सट्टा ४४.३ प्रतिशत वर्षा रेकर्ड भएको छ। हालसम्म १०१.४ मिलिमिटर वर्षा भइसकेकाले सुक्खा अवस्था घट्दै डढेलो जोखिम न्यून भएको उनले बताए।

प्रदेशगत रूपमा पछिल्ला वर्षहरूमा लुम्बिनी प्रदेश सबैभन्दा बढी प्रभावित देखिएको छ भने २०८२ मा सबैभन्दा बढी घटना सुदूरपश्चिम प्रदेश मा र सबैभन्दा कम कोशी प्रदेश मा दर्ता भएका छन्।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण का अनुसार पछिल्लो पाँच वर्षमा वन डढेलोका कारण करिब ९१ करोड ७९ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तन, बढ्दो तापक्रम, लामो सुक्खा अवधि र मानवीय गतिविधि डढेलोका मुख्य कारण हुन्। तथ्याङ्कले करिब ६४ प्रतिशत डढेलो जानाजानी, ३२ प्रतिशत लापरबाही र चार प्रतिशत अज्ञात कारणले लाग्ने देखाएको छ।