बीमा क्षेत्रमा डिजिटलाइजेसन, सिइओ प्रविण रमण पराजुलीको लेख

काठमाडौं। हामी डिजिटल युगमा छौं । आजका दिनमा सूचना प्रविधि नै सबै थोक हो । विना कागज आफ्ना सेवा सुविधालाई डिजिटल प्रणालीमा रुपमान्तरण हुने क्रम बढ्दो छ । यसको अर्थ कागजी दस्तावेजहरूलाई कम्युटराइज गर्नु, व्यवसायिक प्रक्रियाहरूलाई अनलाइन प्लेटफर्ममा स्थानान्तरण गर्नु, वा सेवाहरूलाई डिजिटल रूपमा उपलब्ध गराउनु हो ।

डिजिटलाइजेसनले व्यवसायिक प्रक्रियाहरूलाई छिटो, सुलभ, र प्रभावकारी बनाउँछ । काम गर्ने प्रक्रियालाई छिटो बनाउनुका साथै सूचना प्राप्ति, भण्डारण, र साझा गर्ने प्रक्रियालाई छरितो र प्रभावकारी बनाउँछ ।

कागज, प्रिन्टिङ र भण्डारणको आवश्यकता कम हुँदै जाँदा त्यस तर्फको खर्चमा कटौती हुँदै गएको छ । ढड्डा फाइलबाट तथ्याङ्क खोज्नु पर्ने अवस्थाबाट डिजिटल तथ्याङ्क प्राप्त गर्दै सम्पुर्ण सेवाहरुलाई अनलाइन मार्फत जुनसुकै स्थान र समयमा प्राप्त गर्न सकिन्छ । यसले जुनसुकै व्यवसायलाई विश्वभरबाट काम गर्न सक्षम बनाएको छ । डिजिटल प्रणालीबाट प्राप्त हुने तथ्याङ्कले व्यवस्थापनलाई अझ बुलन्द बनाउछ । डिजिटलाइजेसनले नयाँ व्यावसायिक मोडलहरू, स्टार्टअपहरू, र रोजगारका अवसरहरू सिर्जना गर्दछ । 

यि सबै कुराहरु सफ्टवेयर सँग जोडिएको हुन्छ । सफ्टवेयर भनेको संस्थाको मुटु हो । जसबाटै डिजिटल प्रणाली अपग्रेड हुन्छ । संस्थाका हरेक संरचना चलायमान हुन्छ । बीमा कम्पनीहरुले अझै पनि आफ्नो आवश्यकता अनुसारको सफ्टवेयर प्राप्त गर्न सकेका छैनन् । सफ्टवेयर निर्माण गर्ने भेण्डर र उपयोग गर्ने बीमा क्षेत्र विचमा ठुलो ग्याप छ । जसले गर्दा बीमा कम्पनीहरुले आफुलाई जुन तहमा डिजिटलाइज बनाइसक्नु पर्ने थियो त्यो तहमा रुपान्तरण गर्न सकेका छैनन् ।

क्षमता भएका बीमा कम्पनीहरुले केहि हदसम्म सफ्टवेयरका क्षेत्रमा लगानी गरेका छन् । अझै पनि केहि सफ्टवेयर प्रणाली वेव वेस एप्लिकेसनमा आधारित छन् । कुनै डेक्सटपमा आधारित छन् । आजको दिनमा बीमा कम्पनीहरु संस्थागत रुपमै धेरै ठुला भइसकेका छन् । जीवन बीमा कम्पनीहरुले न्युनतम पनि ५ अर्ब र निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुले साढे २ अर्ब चुक्ता पूँजी पुर्याउनु पर्छ । संस्थाहरु जति ठुलो हुँदै जान्छन् उनिहरुले दिने सेवा सुविधा पनि बढ्दै जान्छ ।

साथै समय सापेक्ष संस्थाहरुले आफ्ना ग्राहक, अभिकर्तादेखि लिएर आन्तरिक प्रणालीलाई नै पुर्ण रुपमा डिजिटलाइज बनाउदै सहज र छिटो छरितो रुपमा आफ्ना सेवा सुविधा उपलब्ध गराउनु पर्छ । यसका लागि सफ्टवेयर बन्नु मात्रै ठुलो कुरा होइन जसले सफ्टवेयर निर्माण गरेको छ वा उपलब्ध गराएको छ उसले कुन तहसम्मको लगानी गरि सफ्टवेयर निर्माण गर्यो भन्ने कुराले अर्थ राख्छ । 

सफ्टवेयर 'बग फ्रि' भाइसर फ्रि 'प्राविधिक रुपमा त्रुटी नभएको’ हुनु पर्यो । रिलायबल, डिपेण्डेबल हुनु पर्यो । यो एक पटकका लागि मात्रै खरिद गरिने चिज होइन । एक पटक खरिद गरिसके पछि निरिन्तर उपयोग भइरहनु पर्छ । समय सापेक्ष यसका फिचरहरु परिमार्जन गर्न सक्ने हुनु पर्यो । नियामकिय व्यवस्थामा आएका परिवर्तनलाई संबोधन गर्न सक्ने हुन पर्छ ।  संस्थाले समय समयमा ल्याएका परिवर्तनलाई पनि सँग सँगै समायोजन गर्न सक्नु पर्छ । 

सफ्टवेयरको अर्को महत्पुर्ण कुरा 'एएमसीः एनुअल मेन्टेनेन्स कस्ट’ सँग जोडिन्छ । धेरै फिचरहरु थप्नु परेमा भिन्नै चुनौती होला तर नियमित रुपमा गर्नु पर्ने मेन्टेन्सका कुराहरुमा नै समस्या छ । यो सबै सफ्टवेयर निर्माता तथा सप्लायर सँग जोडिने कुरा हो । जसले कुन हदसम्मको सेवा सुविधा उपलब्ध गराउछन् भन्ने कुरा पनि हो । 

यसैमा अन्य अत्यावस्यक सेवाहरु पनि जोडिन्छ जस्तै मोबाइल एप्लिकेसन, एप, वेवसाइट आदि । यस बाहेक अन्य सफ्टवेयर प्रणाली पनि हामीलाई चाहिन्छ । सफ्टवेयर र डोमेनमा ठुलो ग्याप देखिन्छ । हामीले सकेसम्म स्थानीय स्तरकै सफ्टवेयर निर्मातालाई प्राथमिकता दिन खोज्छौ । 

व्यक्तिगत रुपमा धेरै सक्षम व्यक्तिहरु नेपालमा हुनुहुन्छ तर संस्थागत भने हुन सक्नु भएको देखिदैन । एउटा समयमा निर्माता एक्लैले धेरै राम्रो सफ्टवेयर निर्माण गर्नेदेखि लिएर राम्रो सेवा पनि दिनुहुन्छ । तर सोको निरन्तरतामा समस्या देखिन्छ । सो किसिमका संस्था आफैमा संस्थागत हुन नसक्दा यस्तो समस्या आएको हो ।  

सफ्टवेयर निर्माताले कम्पनीको आवश्यकता अनुसार एकदमै राम्रो सफ्टवेयर पनि निर्माण गर्छन् । आजका दिनमा सूचना प्रविधि नै सबै थोक हो । यस्तो क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्तिहरुको माग नेपालमा मात्रै नभएर विश्वमै एकदमै धेरै छ । यसले गर्दा सफ्टवेयर निर्माताले आफ्ना दक्ष प्राविधिकहरुलाई टिकाउन सकिरहनु भएको छैन । यो पनि सबैभन्दा ठुलो चुनौती हो । 

अर्को पक्षबाट हेर्दा सफ्टवेयर समय समयमा विकास हुँदै जानु पर्ने कुरा हो । यसका लागि पुनर लगानी चाहिन्छ । यस भित्र खेलिरहनु पर्छ । निर्मातामा यो तहको क्षमता रहिरहदैन । हामी सुरुवातमा न्युनतम मूल्यमा सफ्टवेयर निर्माण गर्न खोज्छौ जसले गर्दा पुर्ण रुपमा तयार हुन सकिदैन । 

सफ्टवेयर धेरै फिचरबाट सिमित हुँदा थोरै सुविधा लिएरै काम सुरु गर्छौ । प्रारम्भिक चरणमा यो न्युनतम मूल्यमा आएको हुन्छ । त्यस पछिका वार्षिक सञ्चालन खर्च पनि त्यसैका आधारमा तय भएको हुन्छ । मानौ तपाईले एक करोडकै सफ्टवेयर लिनु भयो भने पनि यसको वार्षिक मेन्टेनेन्स खर्च १२÷१५ प्रतिशत लिदा पनि एउटा संस्थाले वार्षिक १५ लाख तिर्नु पर्ला । आजका दिनमा वार्षिक १५ लाख रुपैयाँमा कुन आइटी क्षेत्रका विज्ञबाट काम लिन सकिएला ? 

एउटा सफ्टवेयर निर्माण भए पछि हरेक वर्ष त्यसलाई रिभाइज गर्ने, अत्यावश्यक नयाँ फिचर थप्ने लगायएका कुराहरु गर्ने सूचना प्रविधिको विज्ञ त्यो तहको पैसामा काम गर्न मान्ला त ? त्यहि पैसामा काम गर्नु परे पछि त्यो भेण्डरले काम लगाउनै सक्दैन । अव १०/२० लाखको सफ्टवेयर छ भने त्यसले वार्षिक रुपमा कति शुल्क लिएर कतिहदसम्म सेवा दिन सक्ला ? यहिबाट समस्या सुरु हुन्छ । एउटा कुरा व्याकअप छैन । सोले गर्दा सर्भिसिङ चाहेजस्तो हुँदैन । तेस्रो पक्ष धेरै संस्थाहरु संस्थागत रुपमा सञ्चालन हुन सकेका छैनन् । आज एउटा संस्थामा काम गरिरहेको व्यक्तिले भोलि अर्को संस्था खोलिसकेको हुन्छ । जवकी सफ्टवेयर निर्माता सहि खालका व्यक्तिको विज्ञता सँग धेरै निर्भर हुन्छ ।

सफ्टवेयर भनेको संस्थाको मुटु हो । अव संस्थाको मुटु निर्माता नै एउटा टुक्रा एकातिर जाने अर्को टुक्रा अर्को तिर जाने वित्तीकै त्यो सफ्टवेयरको हालत के होला । यो भनेको मानिसको सोच विचारबाट उद्विकास भएको कुरा हो । जवसम्म यो संस्थागत हुदैन त्यसले निरन्तरता पाउदैन । यस पछि सफ्टवेर नै टुहुरो हुन्छ । जसले संस्था छाडेर जान्छ त्यस पछि त्यसको अपनत्व ग्रहण गर्ने व्यक्ति हुँदैन ।

यस पछि मुख्य व्यक्ति जसले सफ्टवेयर निर्माण गरेको थियो उसले अर्को तेस्रो पक्षलाई निश्चित मूल्यमा सोहि सफ्टवेयर बिक्री गर्छन्, अव कम्पनीको पक्षबाट हेर्ने हो भने त्यो सफ्टवेयरमा धेरै लगानी भइसकेको हुन्छ । आवश्यक सम्पुर्ण डाटा इन्ट्री भइसकेको हुन्छ । त्यस पछि त्यो सफ्टवेयरलाई तत्काल न त ग्रहण गर्न सकिन्छ न त फाल्न सकिन्छ । सफ्टवेयरको क्षेत्रमा सर्भिसिङ सँग सम्बन्धित कुराहरु धेरै नै महत्वपुर्ण हुन्छ । अझ कोर सफ्टवेयर तर्फ हेर्ने हो भने आज लिएर भोलि फ्याक्न सकिदैन । 

हाम्रोमा स्किल सेटको समस्या छैन । हाम्रो मूख्य समस्या भनेको संस्थागत  र क्षमता अभिबृद्धिको कुरा पनि हो । कुनै पनि क्षमतामा आएको प्रणालीले भोलिका दिनमा निरन्तता पाउन सक्नु पर्छ । हामीले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सफ्टवेयर सँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने हुनु पर्छ । सहि मूल्य निर्धारण गर्न कुनै समस्या छैन । निरन्तर रुपमा सर्भिसिङ र निरन्तरताको प्रत्याभुति गर्ने कुरा नै सबैभन्दा महत्वपुर्ण छ । 

एउटा विजनेस मोडल एउटा तहसम्म चल्छ त्यस पछि मानिसको चाहना कम हुन्छ वा नयाँ प्रविधिले रिप्लेस गरिसकेको हुन्छ या नयाँ क्षेत्रमा व्यवसाय देखिन्छ । त्यस पछि सफ्टवेयर निर्माताहरु विचमा विभाजनको स्थिति सिर्जना हुन्छ । 

यस्तो अवस्थामा तपाईले जति सुकै राम्रो सफ्टवेयर ल्याउनुहोस् त्यसले भोलिका दिनमा राम्रो काम गर्नै सक्दैन । सफ्टवेयर यस्तो चिज हो जहाँ कम्पनीहरुको हरेक कुराहरु जोडिएको हुन्छ ।

अव यो मुटु कति बलियो छ । यसलाई कसरी स्वस्थ राख्ने भन्ने कुरा कम्पनीहरुले मात्रै गरेर हुँदैन । कम्पनी सधै तेस्रो पक्ष सँग परनिर्भर रहन्छ । तेस्रो पक्षको कन्फर्ट कुन तहमा छ, स्ट्रेन्थ कुन तहमा छ, भेण्डरहरु कुन तहमा छन्  यसका लागि किन अन्तर्राष्ट्रिय सफ्टवेयर निर्माता नल्याउने भनिएला  । अव अन्तर्राष्ट्रिय सफ्टवेयर भित्र्याउन हाम्रो व्यवसायको आकारले धान्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा आउछ । 

यदि एउटा मात्रै बीमा कम्पनीले अन्तर्राष्ट्रिय सफ्टवेयर ल्याएमा त्यसको खर्चलाई धान्न सक्दैन । साथै खर्च कम गर्न धेरै वटाले मिलेर ल्याएमा संस्थागत गोपनियता तथा तथ्याङ्कको विषय आउछ । 

अर्को तर्फ अन्तर्राष्ट्रिय सफ्टवेयर ग्रहण गर्दै गर्दा उनिहरुको कुराहरु हाम्रोमा ठ्याक्कै मिल्दैन । त्यसैले हाम्रा आवश्यकता र चाहना अनुसारको निर्माण हुनु पर्यो । यसमा पनि उनिहरुको सर्भिसिङले निरन्तरता पाउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा छदै छ । सफ्टवेयर भनेको यस्तो चिज हो जसले प्रतिस्पर्धी बनाउछ । यस हिसावले पनि सबै संस्थाले एउटै सफ्टवेयर ल्याउ भन्ने पनि नहोला । यसमा प्रतिस्पर्धी क्षेत्रका आयामहरु रह्यो कि रहेन भनेर पनि हेर्नु पर्छ । 

प्ल्याटफर्म आफैमा स्ट्रेन्थ छ कि छैन । पछिल्लो ६/७ वर्षको बजारमा हामी जसरी विकसित भयौ, हाम्रो जुन किसिमले व्यवसाय बृद्धि भइरहेको छ त्यो ठाउँमा कति मजबुद भइरहेको छ कि छैन भनेर प्रश्न गर्यौ भने छैन भन्ने अवस्था छ । 

हामीले प्रविधिलाई आफुले सोचे अनुरुप प्रयोग गरिरहेका पनि छौ । एआइ, मसिन लर्निङ, व्लक चेन जस्ता सबै सूचना प्रविधिका नयाँ नयाँ कुराहरुलाई प्रणालीमा जोडिरहेका छन् । अण्डराइटिङ, क्लेम, ग्राहकको गुनासो व्यवस्थापन गर्न सेवालाई सुधार गर्ने लगायतका सबै कुराहरुलाई स्वचालित प्रणालीमा लैजाने कुरा एकदमै सामान्य विषय हो । 

मोबाइल एपलाई लिएर हामी डिजिटल ट्रान्फरमेसन भयो भनिरहेका छौ । यो भनेको हाम्रा ग्राहकहरुलाई कसरी राम्रो सेवा सुविधा दिने तथा सरलीकरण गर्ने भन्ने हो । जोखिमलाई कसरी न्युनिकरण गर्ने पाटो त छदै छ । सफ्टवेयर सँग सम्बन्धित जोखिमलाई कसरी न्युनिकरण गर्ने भन्ने आफैमा एउटा पाटो छ । यसमा धेरै अवसर छ । आज सफ्टवेरमा काम गर्छु भनेर कुनै एउटा नयाँ मानिस आएर मात्रै हुँदैन । व्यवसायका मोडलहरु पनि सिक्नु पर्छ । 

त्यसैले सफ्टवेर निर्माणका लागि प्रणाली जाने बुझेको व्यक्ति पनि हुनु पर्छ र बीमालाई पनि बुझेको हुनु पर्छ जसले गर्दा यि दुबै क्षेत्रलाई बुझेका व्यक्तिहरुको सहकार्यले मात्रै हामीले राम्रो सफ्टवेयर प्राप्त गर्न सक्छौ । यो सेक्टरका लागि एउटा ठुलो अवसर पनि हो । 

इमर्जिङ ग्र्यापको कुरा आउछ । सूचनाको गोपनियताको कुरा आउछ । यसमा ठुलो ग्याप छ । यसका लागि हामीलाई सबै कुराको समन्वय भएर एउटा संस्थागत भेण्डरको खाचो छ । आजका दिनमा हामी सबै डिजिटलाइज छौ भनेर प्रश्न सोध्यो भने हामी ठुलो खाडल देख्छौ । 

हिजोका दिनको तुलनामा हामी प्रविधिमैत्री त भइरहेका छौ । धेरै प्रविधिहरुलाई स्वीकार पनि गरिरहेका छौ । जाने बुझेसम्म अटोमेसनका काम पनि गरिरहेका छौ । एआइलाई पनि इन्ट्रिगेट गरिरहेका छौ तर पनि कुरा के हो भने त्यो त्यहाको स्तरमा छैन जति हुनु पर्थ्यो । 

यो सबै ग्याप केमा आउछ भन्दा हाम्रो जुनखालको संस्थागत अनुभव छ त्यो अनुभवलाई अन्तर सम्बन्ध कायम गर्न सकेका छैनौ । सेल्स, एजेन्सी, फाइनान्स, ग्राहकको सेवा लगायतका कुराहरुले इन्ट्रिगेटेड प्ल्याटफर्म खोजिरहेको छ । यसलाई एकिकृत गर्दा यसका प्रभावहरु पनि सबै तिर छरिए , जुन किसिको फाइदा लिनु पर्ने थियो त्यति फाइदा लिन पाइरहेका छैनौ । 

सफ्टवेयर आफै दौडिने होइन । यसलाई दौडाउनका लागि डेटाहरु चाहिन्छ । त्यसमा कुन गुणस्तरको तथ्याङ्क छ, त्यसलाई हामीले कसरी इन्ट्रिगेसन गरिरहेका छौ, भोलिका दिनमा त्यसलाई कुन भाषामा बुझ्न सकिन्छ आदि कुराहरुको लागि एकिकृत सफ्टवेयर प्रणालीको विकास गरि अगाडी बढ्नु पर्छ । 

हिजोका दिनमा आजका सफ्टवेयर भयंङ्कर चलेका थिए । तर अहिले यसैमा आधारभुत सेवाहरु पाइदैन । एउटा समयमा सबै राम्रा हुन्छन् कुनै समय पछि त्यसमा धेरै कुराहरु छरिसकेको हुन्छ । तर संस्था त्यस प्रणाली भित्र पसिसकेको हुन्छ । 

पसिसके पछि बाहिरिन सजिलो छैन । त्यसलाई समय सापेक्ष परिपवर्तन गर्न पनि गाह्रो छ । तथ्याङ्क स्थानान्तर ’डेटा माइग्रेसन’ गर्न पनि धेरै गाह्रो पर्छ । यसका चुनौतीहरु धेरै छन् । अहिले पनि बजारमा सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा धेरै राम्रो राम्रो भेण्डरहरु हुनुहुन्छ । उहाँहरुले अन्तर्राष्ट्रिय सेवा सुविधा दिइरहनु भएको छ । 

नयाँ आएका प्रविधिलाई आफ्नो प्ल्याटफर्ममा भित्र्याउन सकिरहेका छौ छैनौ भन्ने सबै कुराहरु भेण्डरमै गएर जोडिन्छ । उहाँहरुले हाम्रा अपेक्षाहरु बुझ्ने अवस्था आउनु पर्यो । हाम्रो स्ट्रेन्थ के हो र चुनौती के के छन् भन्ने कुरालाई भेण्डरका लागि ठुलो अवसर छ । उहाँहरु आफ्नो भाषा बोलिरहनु भएको छ र हामी हाम्रो भाषा बोलिरहेका छौ तर दुबैको भाषमा मेल खान गाह्रो भइराखेको देखिन्छ । यो अवसरहरु देशभित्रैका पक्षहरुले प्राप्त गर्नु पर्छ । 

हामीले यसमा लगानी गर्न तयार हुनु पर्छ । भेण्डरले एक तहको सुरक्षण गर्न सक्नु पर्यो र त्यसका लागि हामीले पनि भुक्तानी गर्न तयार हुनु पर्यो । सफ्टवेयरलाई खर्च हो भनेर भन्दा पनि लगानी हो भनेर हेर्न सक्नु पर्यो । सबै स्टेक होल्डरका लागि यो अत्यावश्यक हुनु पर्यो । अहिले सफ्टवेयर सबै कुराहरुमा इन्ट्रिगेसन हुने हो भने प्रोडक्ट डिजाइनमै ठुलो मद्दत पुग्छ । 

हामीलाई इन्ट्रिगेट र कनेटिङ डटहरु छरिएर रहेको जस्तो अनुभव हुन्छ । माग र आपुर्ती विचमा कसरी कनेक्ट हुने भन्ने कुरा आइटी प्ल्याट फर्महरुले आफ्नो व्यवसायको अवसर कता छ त भन्ने तर्फ विश्लेषण गर्दै त्यहि क्षेत्रका विज्ञता हासिल गरेका व्यक्तिहरुको विज्ञता सदुपयोग गर्न सक्नु पर्छ । 

बजारमा एक तहको काम गरिरहेका सफ्टवेयरहरु छन् तिनिहरुले बीमामा अलिकति मात्रै केन्द्रित गर्ने हो भने यस क्षेत्रमा अथाह सम्भावना छ । सेक्टर फोकस भएर अहिलेको ग्याप परिपुर्ती गर्न सक्ने अवसर पनि छ । 

आजका दिनमा जीवन, निर्जीवन र लघु बीमा गरेर ४० वटा भन्दा धेरै संस्थाहरु हामी माझ छन् । त्यो लेभलको सफ्टवेयर किन बन्दैन भन्ने ठुलो प्रश्न हामी माझ छ । कतिपय संस्थाले इनहाउस यसमा काम पनि गरिरहेका छन् । टिम बनाएरै संस्थागत रुपमा लगानी भएका छन् । जसले अझै पनि डेक्टप तथा वेव भर्सनमा काम गरिरहनु भएको छ त्यहाँ भेण्डरका लागि ठुलो अवसर पनि हो । अहिलेको अस्थिरतलाई समाधान गर्न भेण्डरहरु संस्थागत भएर आउनु पर्छ । अझ स्थापित व्यवसायीहरुले नै यसमा लगानी गर्दा त्यसले दिगोपना दिने सम्भावना रहन्छ र क्षेत्रको आवश्यकता समेत परिपुर्ती हुन सक्छ ।

(प्रविण रमण पराजुली जीवन बीमक संघका अध्यक्ष तथा नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन्।) 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

नेशनल लाइफको २० प्रतिशत लाभांश घोषणा

लेखापरीक्षण प्रतिवेदन नबुझाउने विभिन्न बीमा कम्पनीहरूलाई जरीवाना